Patiënten gaan nog steeds fors achteruit in hun dagelijks functioneren en lopen wel het risico op ernstige bijwerkingen, zoals hersenbloedingen en hersenzwellingen

Mensen met beginnende Alzheimer merken te weinig van behandeling met het medicijn lecanemab (Leqembi®). Het dagelijks functioneren van patiënten gaat nog steeds achteruit, terwijl ze ook risico lopen op ernstige hersenbloedingen en hersenzwellingen. Zorginstituut Nederland adviseert de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) om het medicijn niet te vergoeden uit het basispakket van de zorgverzekering. Slechts een klein deel van de mensen met beginnende ziekte van Alzheimer komt in aanmerking voor het medicijn.

Te weinig verschil, wel ernstige bijwerkingen
Het Zorginstituut concludeert dat het medicijn lecanemab geen meerwaarde heeft voor bepaalde patiënten met beginnende ziekte van Alzheimer. Dit is een ernstige en ongeneeslijke hersenziekte waarbij mensen informatie niet meer goed kunnen verwerken. Dat uit zich vooral in vergeetachtigheid, verwarring over de tijd en plaats en moeite met taal en spraak. Onderzoek laat zien dat het medicijn lecanemab een klein effect heeft op de ziekte. Maar het effect is zo klein dat patiënten onvoldoende verschil merken na behandeling. Zij gaan nog steeds fors achteruit in hun dagelijks functioneren en lopen wel het risico op ernstige bijwerkingen, zoals hersenbloedingen en hersenzwellingen. Vaak merken patiënten dit ook niet, maar soms geeft het ernstige verschijnselen, zoals verlamming, niet meer kunnen praten of ernstige verwardheid. En in zeldzame gevallen kunnen de hersenbloedingen of hersenzwellingen ook dodelijk zijn. Het Zorginstituut adviseert de minister van VWS daarom om lecanemab niet te vergoeden uit het basispakket.

Opruimen van eiwitophopingen heeft onvoldoende effect
Hoewel de oorzaken van de ziekte van Alzheimer nog niet volledig bekend zijn, hebben mensen met deze ziekte bepaalde eiwitophopingen in de hersenen. Lecanemab hecht zich aan deze eiwitten, waardoor het lichaam deze ophopingen opruimt. Neuroloog en hoogleraar dementie Edo Richard van Radboudumc en Radboud Universiteit: ”Patiënten vinden het vooral heel belangrijk dat ze zoveel mogelijk onafhankelijk blijven van hulp door anderen. Maar behandeling met lecanemab verandert niks merkbaars in het dagelijks leven. Van veel onderzoeken met vergelijkbare medicijnen is het al lang bekend dat opruimen van het eiwit niet leidt tot beter denken of minder achteruitgang. En behandeling met lecanemab is ook nog zeer belastend door de vele ziekenhuisbezoeken. Elke 2 weken moet de behandeling via een infuus worden toegediend, en er moet minstens 1 nucleaire scan of ruggenprik en 5 MRI-scans worden gemaakt. Het is belangrijk dat artsen hierover eerlijk zijn tegen patiënten en naasten.”

Niet geschikt voor een grote groep patiënten
Ongeveer 1 op de 5 mensen krijgt dementie. De ziekte van Alzheimer is met 70% de meest voorkomende vorm van dementie. Zo’n 217 duizend Nederlanders lijden aan de ziekte van Alzheimer, waarvan ongeveer 80 duizend beginnende Alzheimer hebben. Maar weinig van hen zouden in aanmerking komen voor lecanemab. Dat komt onder meer door maatregelen om het risico te beperken op hersenbloedingen en hersenzwellingen. Zo heeft het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA) lecanemab afgekeurd voor patiënten met een genetische variatie die een hoger risico lopen op deze bijwerkingen. Daarnaast is er onvoldoende MRI-capaciteit om bij behandeling de bijwerkingen goed in de gaten te houden. Naar verwachting zou minder dan 15% van de patiënten met beginnende Alzheimer in aanmerking komen voor lecanemab.

Geen gehoopte doorbraak voor mensen met Alzheimer
Bestuursvoorzitter Mark Janssen van het Zorginstituut: “Alzheimer is een verschrikkelijke ziekte, dat hoef ik niemand uit te leggen. En lecanemab is het eerste medicijn dat het ziekteproces van Alzheimer probeert tegen te gaan. Het is voor patiënten en hun dierbaren een grote teleurstelling dat dit medicijn geen doorbraak is. Het is te hopen dat die doorbraak er wel komt in de komende jaren. Want er zijn meer medicijnen voor Alzheimer in ontwikkeling.”

Over Zorginstituut Nederland
Iedereen die in Nederland woont of werkt, is verplicht om een zorgverzekering te hebben. Zorginstituut Nederland is een overheidsorganisatie met als belangrijkste taak het samenstellen van het basispakket van de zorgverzekering. Hierbij maken we ingewikkelde, maar noodzakelijke keuzes om ervoor te zorgen dat iedereen in Nederland goede zorg kan krijgen. Nu en in de toekomst.

Bron: Zorginstituut Nederland