ABN AMRO waarschuwt Nederlandse organisaties uit verschillende sectoren, dus ook de zorg, om zich voor te bereiden op extreme weersomstandigheden

Nederlandse bedrijven uit verschillende sectoren moeten zich voorbereiden op extreme weersomstandigheden, die steeds vaker zullen voorkomen. Ook de zorgsector ondervindt hinder door extreme hitte. Zo is de hitte zwaar voor ouderen en zorgverleners, en leidt tot drukte op de spoedeisende hulp. Daarnaast maken hevige regenbuien bij sommige ziekenhuizen de spoedeisende zorg onbereikbaar.

ABN AMRO waarschuwt Nederlandse organisaties uit verschillende sectoren, dus ook de zorg, om zich voor te bereiden op extreme weersomstandigheden. Nederland krijgt steeds vaker te maken met extreme weersomstandigheden zoals hittegolven, droogte en hevige regenbuien door klimaatverandering. Extreem weer leidt tot logistieke uitdagingen, hogere kosten en lagere arbeidsproductiviteit. Tegelijkertijd ontstaan er ook kansen voor organisaties die inspelen op de nieuwe omstandigheden.

Lees ook: Nederlandse bedrijven moeten zich voorbereiden op extreme weersomstandigheden

Uit het onderzoek blijkt dat de impact op de bedrijfsvoering van extreem weer sterk verschilt per sector, maar de noodzaak om in actie te komen neemt in alle sectoren toe. Bedrijven kunnen zich weerbaar maken voor extreem weer door in te zetten op klimaatadaptatie, het maken van afspraken in cao’s en het sluiten van verzekeringen. Zorgorganisaties die zich tijdig voorbereiden, beperken niet alleen schade en uitval, maar versterken ook hun wendbaarheid in de sector die steeds vaker wordt geconfronteerd door extreem weer.

Na griepgolf nu ook hittegolf die ouderenzorg raakt
Extreme weersomstandigheden, en dan vooral hoge temperaturen, vormen een risico voor de gezondheid van mensen. Volgens het RIVM hebben mensen met een kwetsbare gezondheid, zoals ouderen, zwangeren, chronisch zieken en daklozen door de hitte meer kans op ernstige gezondheidsproblemen zoals uitdroging en hitteberoerte. Hitte heeft niet alleen effect op de fysieke gezondheid, ook de mentale gezondheid kan verslechteren bij hitte, zoals blijkt uit internationaal onderzoek van Nature Health. Hittegolven kunnen psychische klachten verergeren, zoals slaapproblemen, prikkelbaarheid en agressief gedrag.

Kwetsbare ouderen hebben dus ook meer last van hitte. In de hittegolf, tussen 22 juni en 5 juli 2026, overleden 911 meer mensen dan normaal, zo blijkt uit een inventarisatie van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). Het gaat daarbij vooral om mensen ouder dan 80 jaar. Op basis van sterftecijfers tijdens een hittegolf in 2020 concludeerde het Centraal Bureau voor Statistiek (CBS) dat vooral meer ouderen met langdurige zorgvraag overlijden. Het sterftecijfer onder hen lag 37 procent hoger dan gemiddeld in de weken daarvoor, terwijl de oversterfte onder de rest van de bevolking 9 procent bedroeg.

Oversterfte onder ouderen in de langdurige zorg, die zich voorheen vooral voordeed tijdens griepgolven in de winter, heeft een flinke impact op zorgaanbieders. Allereerst is het mentaal belastend voor zorgverleners om ouderen te zien sterven tijdens griep- en hittegolven. Verder neemt de werkdruk toe omdat zorgverleners druk zijn met zorg rondom sterfte en nazorg voor familie. Daarnaast heeft oversterfte gevolgen voor de bezetting van zorginstellingen als de komst van nieuwe bewoners uitblijft. Verpleeghuizen kampen namelijk al met leegstand; de extra leegstand als gevolg van de oversterfte in de zomer van 2026 zal naar verwachting nog lastiger opgevuld worden.

Het is dus zaak dat de zorgsector maatregelen neemt tegen de gevolgen van extreem weer, hitte in het bijzonder. Verpleeghuizen kunnen zorgen dat hun gebouwen en dus cliënten minder kwetsbaar zijn voor de hitte door gebouwen klimaatadaptief te maken, beter te isoleren en airco’s te plaatsen. De verpleeghuizen kunnen koele gemeenschappelijke ruimtes ook openstellen voor kwetsbare ouderen die nog thuis wonen. Uit onderzoek van ABN AMRO en Cobouw blijkt dat bijna 64 procent van de verpleeghuizen geen energielabel heeft. Dat vastgoed is verouderd en dus gevoeliger voor temperatuurswisselingen.

Voor ouderen in de thuiszorg in slecht gekoelde woningen, waar minder direct zicht op is, is alertheid en extra toezicht van zorgverleners en naasten belangrijk. Dit betreft onder meer het invoeren van extra incheckmomenten via beeldschermzorg, het afleggen van extra bezoeken, het geven van voorlichtingsmateriaal over hoe te verkoelen en het scherper zijn op signalen van oververhitting en uitdroging bij cliënten. Ouderen hebben namelijk een minder dorstgevoel en zijn daardoor extra kwetsbaar voor uitdroging.

Ook het zorgpersoneel heeft extra maatregelen nodig voor extreme hitte. Zorgpersoneel moet zich vaak fysiek inspannen om patiënten te verzorgen. In combinatie met de hitte kan dit belastend zijn voor personeel. Vooral voor de wijkverpleging, die veel buiten moeten reizen, kan de belasting van extreme hitte extra groot zijn. Leidinggevende kunnen hun zorgverleners ondersteunen door extra pauzes aan te bieden, meer in te zetten op beeldschermzorg en te zorgen voor een goed gekoelde werkomgeving en vervoersmiddel.

Lees meer: Bezetting in verpleeghuis daalt, terwijl zorg thuis floreert

Extreem weer zet spoedeisende hulp onder druk
Het effect van extreme hitte op patiënten is ook voelbaar voor de spoedeisende hulp (SEH) van ziekenhuizen, die te maken krijgen met pieken in de zorgvraag. Bij bepaalde ziekenhuizen verdubbelde bijna de instroom van kwetsbare patiënten, aldus een artikel in het Algemeen Dagblad (AD). De piekvraag leidt tot een hogere werkdruk voor het personeel. Bij ernstige overbelasting kunnen de SEH’s tijdelijk de deuren sluiten voor nieuwe patiënten. Daardoor moeten ambulances uitwijken naar andere ziekenhuizen zolang daar wel plek is.

Het opschalen van personeel in piekdruktes is een gewenste maatregel, maar lastig te realiseren door het huidige personeelstekort op de SEH’s. Ziekenhuizen kunnen zich voorbereiden op hitte door laagdrempelige acties zoals het extra klaarleggen van water, zout, aangepaste infusen en veel ijs, zoals een SEH-arts vertelt in een artikel van RTV Drenthe. De samenleving heeft daarnaast de taak om extra aandacht te besteden aan kwetsbare mensen zoals ouderen en mensen met een chronische ziekte. Adviezen zijn belangrijk zoals genoeg water drinken, zware inspanning vermijden en het opzoeken van verkoelde openbare ruimtes.

Hevige neerslaag raakt toegankelijkheid ziekenhuis
Naast hitte kunnen ook hevige regenbuien zorgen voor problemen bij ziekenhuizen. Volgens onderzoek van Investico kan bijna een kwart van de SEH’s onbereikbaar worden bij een zeer zware regenbui. Door verstening rondom ziekenhuizen kan het water nergens naartoe. Bij hevige neerslag kan dit leiden tot diepe plassen die de toegangswegen tot het ziekenhuis belemmeren of zelfs leiden tot overstromingen op SEH’s. De overstromingen kunnen daarbij ook cruciale apparatuur of generatoren beschadigen. Zo moest de spoedeisende hulp van een ziekenhuis in Nederland al twee keer tijdelijk dicht door wateroverlast.

Om wateroverlast te beperken moeten ziekenhuizen essentiële apparatuur beschermen en hun infrastructuur aanpassen zoals de aanleg en kwaliteit van aanrijdroutes en de inrichting van riolering en waterafvoer. Voor deze infrastructurele aanpassingen is samenwerking met de gemeente nodig.

Bron: ABN AMRO