Voor de coronapandemie was er al sprake van toenemende angst- en depressieklachten onder jongeren

Het Nivel en RIVM maakten een inventarisatie van internationaal en Nederlands onderzoek naar trends in de mentale gezondheid van jongeren. Dit laat zien dat er al voor de coronapandemie sprake was van toenemende angst- en depressieklachten onder jongeren. Uit de meerderheid van de geraadpleegde gegevens blijkt bovendien dat deze trend in een versnelling raakte tijdens de pandemie: het aantal jongeren in Nederland met een hoog risico op een angst- of depressiestoornis steeg tussen 2020 en 2022 sterk.

Het onderzoek bestond uit een analyse van de wetenschappelijke literatuur in combinatie met een analyse van bestaande Nederlandse gegevens uit de Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen. De resultaten van het onderzoek zijn verwerkt in een wetenschappelijk artikel en een factsheet voor Nederlandse beleidsmakers. 

Internationaal: de meeste studies melden toename mentale klachten tijdens pandemie 
In de literatuurreview (overzichtsstudie) naar de prevalentie van depressie en angst bij adolescenten en jongvolwassenen (12-24 jaar) vóór en tijdens de COVID-19-pandemie werden negen studies meegenomen. De resultaten liepen uiteen: de meeste studies lieten zien dat depressie- en angstklachten onder jongeren al vóór de pandemie toenamen. Vijf van de negen studies toonden aan dat deze toename tijdens de pandemie versnelde. Twee studies zagen een stijging die vergelijkbaar was met die die van voor de pandemie en in de laatste twee studies werd geen toename van mentale klachten onder jongeren gevonden.

In Nederland: duidelijk versnelde toename aantal jongvolwassenen met risico op een angst- of depressiestoornis
Sinds 2012 is in de Nederlandse cijfers een duidelijke toename zichtbaar van het aantal jongvolwassenen met een hoog risico op een angst- of depressiestoornis. Tijdens de coronapandemie, tussen 2020 en 2022, versnelde deze toename, met een groeiende groep jongvolwassenen met een hoog risico op een angststoornis of depressie. Deze trend blijkt uit de resultaten van de Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen van de GGD’en, het RIVM en het Centraal Bureau voor Statistiek (CBS).

Verklaringen voor inconsistente internationale bevindingen
Een belangrijke verklaring voor de verschillen tussen internationale studies ligt in het moment waarop de metingen tijdens de pandemie zijn uitgevoerd. De twee studies die geen toename van depressie en angst zagen, vonden plaats in periodes met weinig coronamaatregelen. Daarentegen waren studies die wel een effect van de pandemie aantoonden, gebaseerd op metingen uit periodes met strenge maatregelen of later in de pandemie, toen duidelijk werd dat de crisis langer zou duren. Tot slot waren de studies die geen toename in angst of depressie onder jongeren vonden, gebaseerd op kleinere steekproeven. 

Over het onderzoek
Het literatuuronderzoek is onderdeel van de Integrale Gezondheidsmonitor COVID-19 van het Netwerk Gezondheidsonderzoek bij Rampen (GOR). Dit netwerk bestaat uit het Nivel, het RIVM, het Nationaal Psychotrauma Centrum ARQ, de lokale GGD’en en GGD GHOR Nederland. Het project wordt namens het ministerie van VWS gesubsidieerd door ZonMw (Nederlandse organisatie voor gezondheidsonderzoek en zorginnovatie).

Bron: Nivel