Een hersenaneurysma is een zwakke plek in een slagader in het hoofd, waar de vaatwand dunner is en een uitstulping ontstaat

Hoogleraar Ynte Ruigrok ontvangt een ICRPA-financiering van de Hartstichting voor onderzoek naar hersenaneurysma’s. Met dit onderzoek wil zij beter begrijpen waarom een aneurysma barst en hoe we dit in de toekomst beter kunnen voorspellen en behandelen.

Ongeveer drie procent van de volwassenen in Nederland heeft een hersenaneurysma. Dit is een zwakke plek in een slagader in het hoofd, waar de vaatwand dunner is en een uitstulping ontstaat.  

Als een aneurysma barst, ontstaat er een bloeding tussen de hersenen en de schedel: een subarachnoïdale bloeding. Dit is levensgevaarlijk en veroorzaakt vaak blijvende schade. Om het barsten van een aneurysma te voorkomen, krijgen patiënten soms een preventieve behandeling.  Dit gebeurt niet altijd, omdat er nog geen veilige behandeling zonder operatie is. Daardoor wegen de risico’s van een ingreep soms zwaarder dan de voordelen.

Op zoek naar vroege signalen 
Artsen kunnen het risico op een bloeding nog niet goed voorspellen. “We begrijpen nog steeds niet waarom sommige aneurysma’s wel barsten en andere niet,” zegt Ynte Ruigrok, hoogleraar ‘Genetica van cerebrovasculaire aandoeningen’. “Daarom volgen we patiënten vaak langere tijd. We grijpen meestal pas in als een aneurysma groeit.” 

Ynte wil daarom begrijpen waarom een aneurysma wel of niet knapt. “Uit eerder dieronderzoek zijn er aanwijzingen dat bepaalde eiwitten, geproduceerd door bloedplaatjes, betrokken zijn bij het ontstaan en barsten van aneurysma’s, ” legt ze uit. Bloedplaatjes zijn kleine cellen die helpen bij de stolling van het bloed.  

“We zien daarbij vooral dat het eiwit Platelet Factor 4 (PF4) een sleutelrol speelt. Dit eiwit is ook betrokken is bij het ontstaan van ontstekingen, een proces dat aneurysma’s beïnvloedt. We willen begrijpen waarom dat zo is.” 

Samen met collega’s uit Duitsland en Frankrijk wil Ynte de rol van PF4 in aneurysma’s in kaart brengen in cellen en diermodellen. Daarnaast analyseren ze het erfelijk materiaal en de eiwitten van mensen met een aneurysma. “We kijken dan hoe PF4 betrokken is bij het ontstaan bij een aneurysma of bij een bloeding uit zo’n aneurysma,” legt Ynte uit.  

Betere voorspelling en nieuwe behandelingen 
Met dit onderzoek hoopt Ynte beter te kunnen voorspellen welke aneurysma’s een hoog risico hebben om te barsten. “Als PF4 een belangrijke rol speelt, kan het een kenmerk in het bloed zijn dat helpt om risico’s beter te voorspellen. Daarmee kunnen we patiënten met een hoger risico eerder herkennen en behandelen.” 

Het onderzoek kan ook leiden tot nieuwe behandelingen. “Afhankelijk van de rol van PF4 kunnen we dit eiwit mogelijk remmen of juist stimuleren met medicatie. Zo hopen we aneurysma’s in de toekomst op een veiligere manier te behandelen,” sluit Ynte af.

Samenwerking met internationale partners
Voor dit onderzoek werkt het UMC Utrecht samen met internationale partners. De hoofdaanvrager van dit onderzoek is dr. Yacine Boulaftali van Université Paris Cité en Université Sorbonne Paris Nord. Ook werken dr. Remco Megens en dr. Johan Duchêne mee vanuit het Institute for Cardiovascular Prevention van het Universitair Ziekenhuis München. 

Over de ICRPA-financiering
De International Cardiovascular Research Partnership Awards (ICRPA) ondersteunen innovatief onderzoek naar het voorkomen, vroeg opsporen en beter behandelen van hart- en vaatziekten. Deze financiering stimuleert internationale samenwerking tussen onderzoeksgroepen. Dit programma is een samenwerking tussen de Hartstichting en internationale partners, zoals de British Heart Foundation, het Deutsches Zentrum für Herz-Kreislauf-Forschung en onderzoeksinstituten in Frankrijk en Spanje.

Bron: UMC Utrecht