Patiënten zien vooral kansen als AI zorgverleners ondersteunt en kan bijdragen aan efficiëntere zorg en meer tijd voor persoonlijk contact

Patiënten zijn overwegend positief over het gebruik van kunstmatige intelligentie (AI) in de zorg, maar wel onder duidelijke voorwaarden. Dat blijkt uit nieuw onderzoek van Patiëntenfederatie Nederland. Veel ervaring met AI in de zorg hebben patiënten nog niet. Wel blijkt dat patiënten die ervaring hebben met AI in de zorg, daar positiever over zijn. Ook willen ze er goed over geïnformeerd worden: “Er wordt veel óver AI gesproken, maar patiënten worden daarin nog te weinig gehoord,” zegt Linda Daniels, waarnemend directeur-bestuurder van de Patiëntenfederatie. “Juist daarom hebben wij patiënten gevraagd hoe zij dit ervaren en wat zij belangrijk vinden.”

Weinig ervaring, geen afwijzing 
Patiëntenfederatie Nederland deed het onderzoek onder bijna 8.000 deelnemers die regelmatig zorg gebruiken. Slechts 13% van de deelnemers heeft ervaring met één of meer AI-toepassingen in de zorg, zoals AI bij diagnosestelling, het voorspellen van risico’s op een aandoening of het automatisch verwerken van patiëntgesprekken. Veel patiënten weten niet of AI in hun zorg is gebruikt. Toch staat bijna de helft van de deelnemers (46%) (zeer) positief tegenover AI in de zorg. Nog eens 44% is neutraal of twijfelt. Patiënten zien vooral kansen als AI zorgverleners ondersteunt en kan bijdragen aan efficiëntere zorg en meer tijd voor persoonlijk contact. “Patiënten zijn niet tegen AI,” aldus Daniels. “Maar ze willen wel zeker weten dat technologie hen helpt en dat de zorgverlener betrokken blijft. AI moet ondersteunen, niet overnemen.” 

Ervaring vergroot vertrouwen 
Opvallend is dat patiënten die wél ervaring hebben met AI, daar duidelijk positiever over zijn. Van hen staat 62% (zeer) positief tegenover AI in de zorg, tegenover 44% van de patiënten zonder (bekende) ervaring. “Dat verschil is veelzeggend,” zegt Daniels. “Het laat zien dat vertrouwen groeit zodra patiënten merken dat AI daadwerkelijk iets toevoegt. De waardering verschilt per toepassing. AI bij diagnosestelling wordt het meest positief beoordeeld, terwijl patiënten kritischer zijn over AI-assistenten, zoals chatbots voor zorgvragen.” 

Transparantie en uitleg zijn belangrijke voorwaarde 
Voor patiënten is goede informatie een belangrijke voorwaarde voor vertrouwen. Niet alle deelnemers kregen te horen dat AI werd ingezet, terwijl veel patiënten aangeven dat zij dit wel willen. Vooral bij AI voor diagnose en risicovoorspelling willen zij weten hoe de zorgverlener met de AI-uitkomst omgaat en wie verantwoordelijk is voor de uiteindelijke beslissing. Ook informatie over risico’s, werkwijze en beperkingen is voor veel patiënten belangrijk. “Patiënten willen niet alleen wéten dat AI wordt gebruikt, maar ook begrijpen hoe,” zegt Daniels. “Transparantie en uitleg zijn geen extra’s, maar een basisvoorwaarde.” 

AI opschalen? Doe het samen met patiënten 
Het onderzoek laat zien dat er kansen liggen om AI verder op te schalen in de zorg. Patiënten staan er overwegend open voor, zeker wanneer zij positieve ervaringen opdoen. Dat vraagt wel om een aanpak waarin patiënten vanaf het begin worden meegenomen. “AI kan de zorg echt versterken,” besluit Daniels. “Maar alleen als we het samen met patiënten doen: door duidelijk te zijn, goed uit te leggen en altijd de menselijke maat centraal te houden.” 

Lees hier de complete rapportage. 

Bron: Patiëntenfederatie Nederland