In de Miljoenennota is geen geld gereserveerd voor de uitvoering van het VN-verdrag Handicap. Het verdrag wordt alleen genoemd bij bezuinigingen die juist in strijd zijn daarmee

Dinsdag 15 september presenteerde het Ministerie van Financiën op Prinsjesdag de begroting voor aankomend jaar (de Miljoenennota). Sommige bezuinigingen op zorg en sociale zekerheid worden uitgesteld. Andere boetes op ziek zijn staan nog steeds op de begroting. Dat betekent dat de financiële toekomst voor mensen met een beperking of chronische ziekte, en hun naasten, onzeker blijft. Ieder(in) roept de Tweede Kamer op om verbeteringen te eisen en te voorkomen dat mensen met een beperking er nog verder op achteruitgaan.

Eerste reactie van Ieder(in), MIND en Patiëntenfederatie Nederland: ‘Wie zorg nodig heeft, verdient zekerheid’

De begroting die het kabinet vandaag presenteert heeft grote gevolgen voor mensen met een beperking, chronische ziekte, psychische kwetsbaarheid en hun naasten. De koepelorganisaties Ieder(in), MIND en Patiëntenfederatie Nederland zijn zeer kritisch op de besparingen uit de Miljoenennota.

“Dit kabinet legt de rekening neer bij mensen die nu al te maken hebben met een stapeling van zorgkosten. Zij hebben zekerheid nodig dat behandeling, zorg en ondersteuning betaalbaar blijven. Sommige bezuinigingen worden nu uitgesteld, maar daarmee blijft de toekomst onzeker. Wie zorg nodig heeft, verdient zekerheid. Daarom roepen we het kabinet op deze maatregelen van tafel te halen en werk te maken van beleid dat passende zorg en ondersteuning voor iedereen toegankelijk houdt.”

De organisaties vrezen voor de gevolgen van het invoeren van hoge inkomensafhankelijke eigen bijdragen voor zorg uit de Wmo, Jeugdzorg en wijkverpleging. Ook het afschaffen van de belastingaftrek van specifieke zorgkosten vanaf 2028 is zorgwekkend. Dit is een tegemoetkoming voor zorgkosten die honderdduizenden huishoudens niet kunnen missen.

Het kabinet stelt de extra verhoging van het eigen risico voor zorg uit de zorgverzekeringswet met een jaar uit, maar kiest wel voor een stijging van het eigen risico vanwege de inflatie. Dat is een tegenvaller voor mensen met een beperking, chronische ziekte, psychische kwetsbaarheid en hun naasten.

Oproep Ieder(in): neem mensen met een beperking en het VN-verdrag Handicap serieus
Ieder(in) maakt zich grote zorgen over de financiële gevolgen voor mensen met een beperking van de plannen in de Miljoenennota. Dat sommige plannen zijn uitgesteld is niet genoeg, want daarmee blijft de toekomst onzeker. “De positie van mensen met een beperking of chronische ziekte, en hun naasten, gaat nog verder achteruit”, zegt Deborah Lauria, directeur van Ieder(in). “Dat is in strijd met mensenrechten uit het VN-verdrag Handicap. Wij roepen de Tweede Kamer daarom op om niet akkoord te gaan met deze begroting en verbeteringen te eisen.” 

In de Miljoenennota is geen geld gereserveerd voor de uitvoering van het VN-verdrag Handicap. Het verdrag wordt alleen genoemd bij bezuinigingen die juist in strijd zijn daarmee. Zoals de invoering van een eigen bijdrage voor de Jeugdwet. 

Afschaffen belastingaftrek zorgkosten en invoeren van eigen bijdragen nog steeds op de begroting
De afschaffing van de belastingaftrek voor zorgkosten (fiscale aftrek specifieke zorgkosten) staat nog steeds op de begroting voor 2028 (een bezuiniging van 618 miljoen). Deze belastingaftrek is een belangrijke tegemoetkoming voor honderdduizenden mensen met een beperking of chronische ziekte, waar nu niks voor in de plaats komt.

Het kabinet zet plannen uit het coalitieakkoord door om inkomensafhankelijke eigen bijdragen in te voeren voor de Wmo (vanaf 2028), Jeugdwet (vanaf 2028) en wijkverpleging (vanaf 2029). Bovendien wil het kabinet gemeenten de mogelijkheid geven om individuele jeugdzorg te beperken. 

Grote bezuinigen op Wmo
Het kabinet stelt grote wijzigingen voor in de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Zo staat in de Miljoenennota dat huishoudelijke hulp per 2029 uit de Wmo gaat. En komt er een inkomens- en vermogensafhankelijke bijdrage voor alle Wmo-voorzieningen.  

Uit eerder onderzoek van Ieder(in) blijkt dat het afschaffen van de huishoudelijke hulp zorgt voor stress en onrust bij mensen met een beperking of chronische ziekte en hun naasten (zie ons rapport ‘Huishoudelijke hulp is geen luxe’). Het kabinet belooft wel een vangnet voor mensen die het niet zelf kunnen regelen. Maar hoe dat eruit gaat zien is onduidelijk. 

De inkomensafhankelijke eigen bijdrage betekent dat mensen soms wel € 328 per maand betalen. Nu is de eigen bijdrage voor Wmo nog maximaal € 21,80 per maand, straks gaan ook mensen met een bescheiden inkomen een veel hogere bijdrage betalen. 

Uitstel van afschaffing tegemoetkoming arbeidsongeschiktheid en verhoging eigen risico
De verhoging van het eigen risico zou ingaan vanaf 2027. Dit is met een jaar uitgesteld, al kiest het kabinet wel voor een stijging van het eigen risico vanwege inflatie. Ook de afschaffing van de tegemoetkoming arbeidsongeschiktheid is met een jaar uitgesteld, naar 2029. Dit is een bedrag dat mensen die arbeidsongeschikt zijn ieder jaar krijgen, als compensatie voor zorgkosten. Het uitstel van deze maatregelen geeft mensen even opluchting, maar de onzekerheid over de toekomst blijft.  

Het maximum dagloon wordt niet verlaagd, zoals het kabinet eerst van plan was. Het maximum dagloon is een regel die onder andere invloed heeft op de hoogte van arbeidsongeschiktheidsuitkeringen. Het kabinet is nog steeds van plan om de WIA-IVA uitkering (bij volledige arbeidsongeschiktheid) af te schaffen. Mensen die volledig arbeidsongeschikt raken, gaan er dus op achteruit. 

Nibud: gevolgen voor mensen met hoge zorgkosten zijn onverantwoord 
Het Nationaal Instituut Budgetvoorlichting (Nibud) publiceerde  op basis van de Miljoenennota een rapport over de impact van maatregelen op het gebied van zorg en sociale zekerheid. Daaruit blijkt dat mensen met extra zorgkosten in de problemen komen. Nibud-directeur Mattias Gijsbertsen roept het kabinet op om deze groep ook op de langere termijn te ontzien en “niet op te zadelen met onvermijdbare financiële problemen.” Ook Ieder(in) vindt het belangrijk dat mensen met hoge zorgkosten niet nog meer gaan betalen.  

Belangrijke debatten over financiële bestaanszekerheid 
In de komende maand zijn er belangrijke debatten in de Tweede Kamer voor financiële bestaanszekerheid van mensen met een beperking. Ieder(in) is op deze momenten aanwezig in de Tweede Kamer en zal rondom deze debatten met Kamerleden spreken. We zullen dan de financiële gevolgen van het kabinetsplannen benoemen. En we vragen hen om zich tegen de plannen te verzetten.  

We vragen aandacht voor losse maatregelen, maar vooral ook voor het hele pakket aan bezuinigingen die mensen met een beperking raken.  Berekeningen van Nibud in juni lieten al zien hoe groot de gevolgen zijn. Er moet een pakket aan maatregelen komen dat de positie van mensen met een beperking of chronische ziekte en hun naasten juist verbetert. 

Bron: Ieder(in)