COPD-patiënten worden minder vaak opgenomen in het ziekenhuis en als opname nodig is, is de ligduur korter

Een aantal jaar geleden startte Gelre ziekenhuizen samen met zorgorganisatie Vérian met een vernieuwd zorgpad voor patiënten met COPD die worden opgenomen na een longaanval. Het doel: heropnames verminderen en de kwaliteit van leven verbeteren. Inmiddels laten nieuwe analyses zien dat deze aanpak werkt. COPD-patiënten worden minder vaak opgenomen in het ziekenhuis en als opname nodig is, is de ligduur korter. Dat laat zien dat preventie en begeleiding daadwerkelijk effect hebben. We doen dit beter dan vergelijkbare ziekenhuizen en patiënten uit de regio blijven voor Gelre kiezen.

Van opname naar zelfmanagement
Volgens verpleegkundig specialist Jolien Visser, die vanaf het begin betrokken was bij het longaanvalsplan, sluit deze aanpak aan bij landelijke ontwikkelingen.

“We weten dat veel heropnames bij COPD niet altijd nodig zijn, mits patiënten eerder zelf in actie komen. Daarom zetten we sterk in op zelfmanagement. Het doel is om zorg meer te verplaatsen naar de polikliniek, zodat er minder acute situaties op de spoedeisende hulp ontstaan.” Een belangrijk onderdeel hiervan zijn de zogeheten dag-2 gesprekken op de afdeling. “We kijken samen met de patiënt: hoe is het zover gekomen dat iemand op de SEH terechtkwam? Op basis daarvan bepalen we wat nodig is om dit in de toekomst te voorkomen.”

Daarbij wordt gebruikgemaakt van de stoplichtkaart, een hulpmiddel dat patiënten helpt om klachten vroegtijdig te herkennen en actie te ondernemen. “Met de stoplichtkaart krijgt de patiënt meer regie over het eigen ziekteproces. Dat helpt om op tijd aan de bel te trekken en verergering te voorkomen.”

Na ontslag wordt de begeleiding voortgezet via de polikliniek en thuiszorgorganisaties zoals Vérian en Sensire. Er wordt nagedacht of en welke rol telemonitoring hierin kan krijgen.

De rol van de verpleegkundige: maatwerk en aandacht
Verpleegkundigen spelen een centrale rol binnen het zorgpad. Mandy Hegen en Maud Holtel, beiden werkzaam op de longafdeling, zijn nauw betrokken bij de dag-2 gesprekken.

“We geven informatie en praktische tips, maar kijken vooral naar wat deze patiënt nodig heeft,” vertellen zij. “Bijvoorbeeld: hoe is de thuissituatie, hoe mobiel is iemand, wat lukt wel en wat niet?”  Tijdens de opname signaleren zij vaak praktische verbeterpunten.

“We zien regelmatig dat inhalatoren niet goed worden gebruikt, of niet schoon zijn. Met relatief kleine aanpassingen kun je al veel winst behalen.” Ook wordt, indien nodig, andere zorg ingeschakeld. “We kunnen beoordelen of bijvoorbeeld een fysiotherapeut of diëtist nodig is. Het is echt maatwerk per patiënt.”

De focus ligt daarbij niet alleen op behandeling, maar ook op kwaliteit van leven. “COPD is een progressieve ziekte. Daarom denken we ook mee over hoe iemand zo goed mogelijk kan blijven functioneren in het dagelijks leven.”

Samenwerking en toekomst
De kracht van het zorgpad zit volgens het team in de samenwerking en structuur over de lijn heen en met de longverpleegkundigen van de thuiszorgorganisaties.

“We werken als team heel prettig samen en deze werkwijze geeft houvast. Daardoor kunnen we consistente en kwalitatief goede zorg leveren.” De resultaten van het longaanvalsplan laten zien dat deze aanpak werkt: minder heropnames, kortere ligduur en betere zorg op de juiste plek. Voor de toekomst wordt gekeken naar verdere uitbreiding.

“We willen deze manier van werken verder ontwikkelen, bijvoorbeeld met telemonitoring. Ook zien we kansen om dit zorgpad toe te passen bij andere aandoeningen, zoals astma, hartfalen of diabetes. Dat kan gaan over het investeren van verpleegkundige tijd in de kliniek voor gezondheidsvoorlichting en kennis en escalatieladder om ziekenhuisopnames te voorkomen.”

Bron: Gelre ziekenhuizen