De richtlijn bestaat uit negen modules over diagnostiek, behandeling en organisatie van zorg

In de nieuwe richtlijn Centraal slaapapneu bij volwassenen is de zorg vormgegeven in een stepped-care zorgpad: een diagnostisch traject en een stapsgewijze behandelstrategie, waarbij de onderliggende oorzaak, klachten en behandelrespons centraal staan.

Centraal slaapapneu (CSA) is een slaapgerelateerde ademhalingsstoornis. Praktijkvariatie in diagnostiek, behandeling en toegang tot gespecialiseerde zorg en nieuwe wetenschappelijke ontwikkelingen leidde tot de behoefte aan een richtlijn met duidelijke uniforme aanbevelingen. De nieuwe richtlijn biedt medisch specialisten handvatten voor een stapsgewijze aanpak, afgestemd op de onderliggende oorzaak, klachten en behandelrespons. Dit moet onnodige diagnostiek en behandelingen voorkomen en de kwaliteit en doelmatigheid van zorg verbeteren.

Wat staat erin?
De richtlijn bestaat uit negen modules over diagnostiek, behandeling en organisatie van zorg. Centraal staat een uniform zorgpad, waarbij eerst onderliggende aandoeningen worden onderzocht. Vervolgens wordt de behandeling stapsgewijs opgebouwd en geëvalueerd. Daarbij telt niet alleen verbetering van de apneu-hypopneu-index (AHI), maar ook vermindering van klachten.

De belangrijkste aanbevelingen zijn:
  • Slaaptesten voor diagnostiek bij CSA: Gebruik polysomnografie voor de diagnostiek van CSA. Zet dit onderzoek ook in bij onvoldoende behandelresultaat om aanhoudende afwijkingen nader te beoordelen.
  • Plaats cardiologisch consult bij CSA: Verwijs patiënten niet standaard naar de cardioloog als zij geen klachten hebben die wijzen op hartproblemen. Dit geldt alleen als de kans op een bijkomende hartziekte klein is en het bloedonderzoek (proBNP/NT-proBNP) en de ritmestrook en/of het ECG geen afwijkingen laten zien.
  • Plaats neurologisch consult/MRI bij CSA: Verricht niet standaard neurologisch onderzoek of beeldvorming bij patiënten zonder neurologische symptomen. Overweeg dit sneller bij patiënten jonger dan 60 jaar of met een ongewoon ademhalingspatroon.
  • O₂-suppletie bij CSA: Overweeg toevoeging van zuurstof wanneer CPAP onvoldoende effect heeft. Evalueer na enkele maanden of zowel de AHI als de klachten verbeteren.
  • Adaptieve servoventilatie (ASV) bij CSA en stabiel hartfalen: Start ASV bij symptomatische CSA en stabiel hartfalen met LVEF boven 45 procent als eerdere behandelingen onvoldoende helpen. Bij LVEF van 30 tot 45 procent kan ASV onder voorwaarden worden overwogen, in overleg met de cardioloog.
  • Nervus phrenicusstimulatie bij CSA: Overweeg deze behandeling uitsluitend bij symptomatische CSA wanneer CPAP, zuurstof en ASV onvoldoende effect hebben. Deze behandeling valt nog niet onder verzekerde zorg.
  • Acetazolamide bij CSA: Neem acetazolamide niet standaard op in de stapsgewijze behandeling vanwege beperkt wetenschappelijk bewijs en mogelijke bijwerkingen. Overweeg toepassing alleen in individuele gevallen.
  • Treatment-emergent central sleep apnea (TECSA): Overweeg ASV bij symptomatische TECSA wanneer een voldoende lange CPAP-behandeling onvoldoende helpt. Continueer ASV alleen wanneer zowel de AHI als de klachten verbeteren.
  • Organisatie van zorg bij CSA: Werk met een uniforme diagnostische aanpak en stapsgewijze behandeling, bij voorkeur binnen gespecialiseerde slaapcentra.

Samenwerking
De richtlijn is ontwikkeld op initiatief van de Nederlandse Vereniging van Artsen voor Longziekten en Tuberculose (NVALT), in samenwerking met vertegenwoordigers van neurologen (NVN), Cardiologen (NVVC), kno-artsen (KNO), ziekenhuisapothekers (NVZA) en patiëntvertegenwoordigers (de Apneuvereniging). Deze richtlijn wordt verder onderhouden door het cluster Slaapgeneeskunde.

Het traject is begeleid door het Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten. Financiering is afkomstig van de Stichting Kwaliteitsgelden Medisch Specialisten (SKMS).

Bekijk de richtlijn Centraal slaapapneu bij volwassenen

Bron: Federatie Medisch Specialisten